Don Kasmurro

“Məhəbbət bəzən ən amansız hakimdir”. Bentinyo və Kapitu… Onlar birlikdə böyümüş, uşaqlıq məsumiyyətini böyük bir eşqə çevirmişdilər. Lakin illər keçdikcə bu sevginin üzərinə qara bir kölgə düşür: Şübhə. Braziliya ədəbiyyatının dahi ustadı Maşado de Assis bu romanda oxucunu bir vəkilin, qocalmış və tənhalaşmış Bentinyonun (Don Kasmurronun) yaddaşında təhlükəli bir səyahətə çıxarır. Bentinyo bizə öz həyatını danışır, amma bir sual hər cümlənin altından boylanır: Kapitu ona xəyanət edibmi, yoxsa bu, sadəcə qısqanclığın doğurduğu bir xəyaldır? “Don Kasmurro” sadə bir xəyanət hekayəsi deyil, o, insanın özünü və başqalarını necə qavradığı, yaddaşın bizi necə aldatdığı haqqında yazılmış psixoloji bir labirintdir. Şekspirin “Otello”su ilə müqayisə edilən bu əsər oxucunu həm prokuror, həm vəkil, həm də hakim kürsüsünə əyləşdirir. Syuzan Sontaq və Harold Blum kimi tənqidçilər Maşadonu XIX əsrin ən böyük yazarlarından biri kimi dəyərləndiriblər.