Edama məhkumun son günü

Viktor Hüqonun “Edama məhkumun son günü” əsəri ölüm cəzasının insan ruhuna və cəmiyyətə təsirini dərin psixoloji qatlarda araşdıran güclü bir romandır. Əsərin əsas qəhrəmanı – adı çəkilməyən məhkum – edamına bir neçə gün qalmış yaşadığı hissləri, qorxu və düşüncələrini gündəlik şəklində oxucuya çatdırır. Hüqo bu obraz vasitəsilə ölüm cəzasının insan ləyaqətinə zidd olduğunu göstərir. Məhkumun xatirələri və düşüncələri onun günahsız ola biləcəyini ehtimal edən oxucuda mərhəmət hissi oyadır. Əsərdə məhkumun ailəsinə, keçmiş həyatına və azadlığa olan həsrəti dərin emosiyalarla təsvir edilir. Qəhrəman ölümün yaxınlaşması ilə həyatın qiymətini daha aydın dərk edir. Hüqo bu əsərlə cəmiyyətin ədalət anlayışını və qanunun sərt üzünü sual altına alır. Əsərdəki gərgin atmosfer oxucunu sarsıdır və düşünməyə vadar edir. Yazıçı edamın yalnız bir insanı deyil, onun yaxınlarını və bütöv cəmiyyəti zədələdiyini vurğulayır. Romanda tənhalıq, ümidsizlik və qorxu hissləri ön plandadır. Bu əsər humanist ideyalar üzərində qurulmuş güclü bir sosial-psixoloji manifest kimi çıxış edir. Hüqo oxucuya yalnız bir insanın deyil, insanlığın faciəsini göstərir. Əsər ölüm cəzasına qarşı ədəbiyyatın ən təsirli etirazlarından biri kimi qəbul edilir.