Etikaya dair

Artur Şopenhauerin bu mətni əsasən insanın mənəviyyatı, etik prinsipləri, habelə xeyir və şər anlayışları üzərində qurulub. Müəllif fiziki həqiqətlərin daxili məna baxımından əhəmiyyətsiz, intellektual və mənəvi həqiqətlərin isə daha üstün olduğunu vurğulayır. O, dünyanın yalnız fiziki deyil, həm də mənəvi mənası olduğunu, əks fikrin isə ən zərərli yanılmalardan biri olduğunu bildirir. Şopenhauer insan ləyaqəti anlayışını Kantın etikası ilə müqayisə edərək, mərhəmətin əxlaqın əsasında durduğunu əsaslandırır. Buddizm, Vedanta və sufiliyin əxlaqi yanaşmalarını müqayisə edir, əsas qüsurlar və onların əksi olan fəzilətləri təhlil edir. Müəllif həmçinin cəsarət, xəsislik, həsəd, nifrət və mərhəmət kimi insani xüsusiyyətləri analiz edir, onların mənəvi köklərinə enir. Mətndə insanın qəddarlığa və eqoizmə meylli təbiəti ilə yanaşı, mərhəmət və fədakarlıq kimi üstün keyfiyyətlərə də malik olduğu göstərilir. Şopenhauerin əsas ideyası budur ki, insanın əsl mənəvi təməli “Tat tvam asi” (“Bu sənsən”) prinsipi ilə ifadə olunur və əsl əxlaq başqasının əzabını öz əzabı kimi hiss etməklə başlanır. Mətn həm fəlsəfi, həm də etik baxımdan insanın daxili aləmini dərindən işıqlandırır.