Qolem

Mistik bir labirint: Qustav Meyrink və onun ölməz “Qolem”i Qustav Meyrink (1868-1932) – Avropa ədəbiyyatında mistik realizmin və ekspressionizmin ən görkəmli simalarından biridir. Vyanada doğulub uzun illər Praqada yaşayan müəllif, bankirlikdən yazıçılığa keçid edərək dünya ədəbiyyatına tamamilə yeni, dumanlı və sirli bir nəfəs gətirmişdir. Şərq fəlsəfəsi, kabbala, teosofiya və okkultizmə dərindən bələd olan Meyrink üçün bədii yaradıcılıq sadəcə hekayə deyil, həm də ruhun oyanışına aparan bir yoldur. 1915-ci ildə işıq üzü görən “Qolem”, ilk nəşrindən etibarən böyük səs-küy yaratmış və müəllifə dünya şöhrəti qazandırmışdır. Roman yəhudi folklorundakı məşhur “gildən düzəldilmiş və canlandırılmış süni varlıq – Qolem” əfsanəsinə söykənsə də, Meyrink bu obrazı tamamilə fərqli bir müstəviyə daşıyır. Hadisələr qədim Praqanın dar, qaranlıq və rütubətli getto küçələrində cərəyan edir. Şəhər burada sadəcə bir fon deyil, sanki yaşayan, nəfəs alan və qəhrəmanları öz daxilinə çəkən nəhəng bir varlıqdır. Daşyonan Atanasius Pernatın yaddaşındakı boşluqları doldurmaq cəhdi oxucunu yuxu ilə reallığın, dəliliklə dahiliyin sərhədinə aparır. Pernat öz keçmişini axtardıqca, Praqanın hər otuz ildən bir peyda olan qorxulu kabusu Qolemlə üz-üzə gəlir. “Qolem” təkcə mistik bir triller deyil. Bu, insanın öz “mən”ini, daxili dünyasını və cəmiyyətin yaratdığı qəlibləri kəşf etməsindən bəhs edən psixoloji və fəlsəfi romandır. Meyrinkin təsvirində Qolem hər bir insanın daxilində gizlənən, kütləvi şüurun və keçmişin əksidir. Frans Kafka və Xorxe Luis Borxes kimi dahilərin rəğbətini qazanmış bu əsər, oxucunu suallarla baş-başa qoyur: Biz, həqiqətənmi, öz həyatımızın sahibiyik, yoxsa kiminsə yoğurduğu bir “qolem”ik? Əgər siz də klassik detektiv elementləri ilə qaranlıq magiyanın, fəlsəfi dərinliklə ekspressionist təsvirlərin qovuşduğu bir əsər axtarırsınızsa, Meyrinkin bu şah əsəri kitab rəfinizin ən qiymətli nümunələrindən biri olacaq.