İki qardaş

Həmzə Fəthi Xoşginabi 1922-ci il martın 22-də Güney Azərbaycanda, Xoşginab qəsəbəsində anadan olub. Təhsilinə doğulduğu kənddə mədrəsədə başlayıb, lakin ağır sosial şərtlər səbəbindən cəmi bir il oxuya bilib. Gənc yaşlarında fəhlə kimi çalışıb, həm dolanışığını təmin edib, həm də ədəbiyyata maraq göstərib. 1940-cı illərin ortalarında milli-demokrat hərəkatlarda aktiv iştirak edib, 1946-cı il dekabrın 12-də qurulan Azərbaycan Milli Hökuməti dövründə siyasi mühacir olaraq Şimali Azərbaycana keçib. Onun əsərləri Güney Azərbaycanın həyatını realist üslubda əks etdirir; həm şeir, həm də nəsr yazıb, ədəbi fəaliyyətə fars dilində başlayıb, sonra Azərbaycan türkcəsində işləyib. Xoşginabi 1946-1956-cı illərdə “Azərbaycan qəzeti” redaksiyasında ədəbi işçi və məsul redaktor kimi çalışıb. O, 1956-1958-ci illərdə Moskvada Ali Ədəbiyyat Kursunu bitirib, sonra Bolqarıstan, Tacikistan kimi ölkələrdə elmi-ədəbi fəaliyyətlərdə iştirak edib. Onun Ata , İki qardaş , “Zeynəb”, “Züleyxa”, “İbrahim”, “Eşq və müharibə” kimi əsərləri Güney Azərbaycan nəsrində önəmli yer tutur. 1989-cu ildə Moskvada vəfat edib, Bakıda dəfn olunub. Həmzə Fəthi Xoşginabinin “İki qardaş” romanı insan talelərinin təsadüf və sirlə iç-içə keçdiyi, mənəvi ziddiyyətlərlə dolu bir əsərdir. Əsər Təbrizin ictimai həyatını, sinfi fərqləri və ailə dramlarını böyük ustalıqla birləşdirir. Hadisələr zəngin Hüsaməssəltənə ailəsinin həyətində başlayır, lakin tezliklə oxucu sosial ədalətsizlik və gizlədilmiş həqiqətlərin girdabına çəkilir. Qulluqçu Azərin keçmişi, Hicranın və onun qardaşının gizli doğuluş sirri hadisələrin əsas xəttini müəyyənləşdirir. Gənc Hicranın ağanın qızı İran xanıma olan sevgisi sosial sərhədləri və mənəvi yasaqları sarsıdır. Bu sevgi həm saf duyğuların, həm də faciəvi qarşıdurmanın rəmzinə çevrilir. Əsərin gedişində təsadüflər, unudulmuş günahlar və taleyin ədaləti bir nöqtədə birləşir. “İki qardaş” həm sosial bərabərsizliyə qarşı ittiham, həm də insan qəlbinin dərinliklərinə enən psixoloji romandır. Xoşginabi burada insan ləyaqətinin və məhəbbətin sınadığı bir cəmiyyəti bütün çılpaqlığı ilə təqdim edir.