Burun

Nikolay Qoqolun “Burun” hekayəsi XIX əsr Rusiya cəmiyyətində bürokratiyanın, sosial statusun və absurd vəziyyətlərin kəskin satirasıdır. Əsərdə əsas qəhrəman – Kovalyov adlı məmur – bir səhər üzündə burun olmadığını görür və bu itki onun həyatında böyük çaxnaşma yaradır. Daha sonra burun özbaşına bir dövlət məmuru kimi şəhərdə gəzir, hətta Kovalyevdən sosial status baxımından üstün mövqeyə yüksəlir. Bu absurd vəziyyət Qoqolun insanın kimliyini və dəyərini formal atributlara – rütbəyə, vəzifəyə, xarici görünüşə bağlayan cəmiyyəti tənqid etməsinə imkan yaradır. Kovalyovun burunsuz qalması onun sosial münasibətlərdəki zəifliyini və cəmiyyətin mənasız qaydalarını açıq göstərir. Hekayədəki ironik və gülməli situasiyalar oxucuda həm əyləncə, həm də düşüncə doğurur. Qoqol insanın zahiri görünüşə həddindən artıq önəm verməsinin acı nəticələrini simvolik dildə ifadə edir. Burun həm də insanın şəxsiyyətinin və nüfuzunun bir hissəsi kimi təqdim edilir. Əsər real hadisələrdən çox, fantastik elementlər üzərində qurulsa da, dövrün sosial və mənəvi problemlərini dəqiq əks etdirir. Kovalyevin düşdüyü vəziyyət həm fərdi, həm də ictimai eybəcərlikləri üzə çıxarır. Bu hekayə Qoqolun incə yumoru, parodik üslubu və absurdu klassik ədəbiyyata gətirməsi ilə seçilir. “Burun” həm insan psixologiyasının ziddiyyətlərini, həm də cəmiyyətin formal dəyərlərinin boşluğunu göstərən satirik şah əsərdir.