Buşido

İnazo Nitobenin “Buşido: Yaponiyanın ruhu” əsəri samurayların mənəvi kodeksini və yapon mədəniyyətindəki əxlaq prinsiplərini izah edən məşhur bir əsərdir.
Müəllif buşidonu — “döyüşçünün yolu”nu yapon cəmiyyətinin əsrlərlə formalaşmış həyat fəlsəfəsi kimi təqdim edir.
O bu kodeksin əsasında şərəf, sədaqət, cəsarət, ədalət və mərhəmət kimi dəyərlərin dayandığını vurğulayır.
Buşido yalnız hərbi intizam deyil, həm də gündəlik həyatda davranış qaydaları toplusu kimi təqdim olunur.
Kitabda samurayların silaha, ailəyə, hökmdara və dostluğa münasibəti ətraflı təsvir edilir.
Nitobe buşidonun Konfutsiçilik, Buddizm və Şintoizm kimi fəlsəfi və dini mənbələrdən təsirləndiyini qeyd edir.
O, Avropa cəngavərlik kodeksi ilə samuray əxlaqını müqayisə edərək oxucuya universal əxlaqi dəyərləri göstərməyə çalışır.
Buşidoda yalan danışmaq, qorxaqlıq və xəyanət ən ağır mənəvi günah sayılır.
Samuray üçün ölüm qorxusu yox, şərəfi qorumaq əsas məqsəd hesab olunur.
Müəllif həmçinin samurayların düşmənlərinə mərhəmət göstərməsinin onların böyüklüyünün göstəricisi olduğunu bildirir.
Kitabda təvazökarlıq, özünənəzarət və səbr kimi şəxsi keyfiyyətlər də yüksək qiymətləndirilir.
Nitobe izah edir ki, buşido Yaponiyanın siyasi, hərbi və mədəni inkişafında mühüm rol oynayıb.
O, Qərb oxucusuna buşidonu tanıtmaqla yanaşı, yapon xalqının dünyagörüşünü anlamaq üçün mədəni bir körpü yaradır.
Kitab həm tarixi mənbə, həm də etik bələdçi kimi dəyərləndirilə bilər.
Sonda müəllif buşidonun müasir dövrdə də insanlara dürüstlük, sədaqət və mənəvi möhkəmlik kimi dəyərləri aşılayacağını vurğulayır.