Cahandar ağa Allahyarın arvadını götürüb qaçır. Böyük oğlu Şamxal atasının hərəkətinə dözməyib evi tərk edir. Kiçik oğlu Əşrəf isə ondan icazəsiz Qori seminariyasına oxumağa gedir. Allahyar qisas dalınca düşür. Bir yandan da çarizmin imperialist siyasətinə qarşı qoyulan milli xarakter... Yetişməkdə olan inqilabi şərait... Mövhumatçılıqla maarifçiliyin toqquşması...
Zadəgan-kübar bir kənd ağasının ailəsində baş verənlər ümumimperiya miqyası alır və bütöv bir dövrün salnaməsinə çevrilir.
“Dəli Kür” milli ədəbiyyatımızın ən yaxşı romanlarından, Cahandar ağa ən ziddiyyətli, ən tutumlu obrazlarındandır. Əsərdə XIX əsr Azərbaycan insanının həyatı, yaşayışı, mənəviyyatında baş verən dəyişikliklər realist və inandırıcı qələmlə təsvir olunur.