Təhlükəli tamaşalar

“Təhlükəli tamaşalar” Oğuz Atayın ikinci əsəri olmaqla yanaşı, türk ədəbiyyatında postmodernizmin ilk nümunəsi hesab olunur. Yuxu ilə reallığın qarışması və metafantaziyanın bədii ədəbiyyatın əsas prinsipi olması bu əsəri postmodernist roman kateqoriyasına daxil edir. İnsanın özü ilə mübarizə aparıb məğlub etməsini, özünü dəyişdirməsini həyati məsələ kimi çatdırmağa çalışan heyrətamiz və sarsıdıcı romanın baş qəhrəmanı Hikmət Benol cəmiyyətdəki gərgin təlatümlərin altında yatan reallığı araşdırarkən, həqiqətlə səmimi davranmağın cəmiyyəti idarə edənlər tərəfindən təhlükəli göründüyünü hiss edir. Özünə xəyanət etmədən yaşamaq yollarını axtaranda isə “tamaşa göstərmək”, “qrimlənmək”, “rola girmək” texnikasına əl atır, bəzən hadisələri sürreal və ya qeyri-real hadisə kimi təsvir edir. Sonra həqiqət çatdırılır. Bəzən əvvəlcə həqiqət çatdırılır, sonra hadisə onun istədiyi kimi təkrarlanır. Atay ədəbiyyatının fərqləndirici cəhətlərindən biri olan tamaşa motivi bütün roman boyu üstünlüyü özündə saxlayır.