Biz

Antiutopiya, hər hansı bir fəlakətdən sonra (ikiyüzillik müharibə) sağ qalmış insan cəmiyyəti. Yaşıl Divarla təbiətdən, bütün Yer üzündən təcrid olunmuş şüşə dövlət. Hər şey göz qabağındadır və hər şey eynidir: eyni paltarlar (yunif) və şüşədən tikilmiş şəffaf mənzillər, şəffaf küçələr, binalar, divarlar. Ailə yox, bağlılıq yox, yalnız çəhrayı sevgi talonu var... Kim kimə istəsə, abunə yazıla bilər, amma təyin edilən vaxtda. Hər şey nəzarət altındadır, “nömrə”lərin hər addımı, hər hərəkəti son saniyəsinə qədər hesablanıb: gəzinti, yemək, yuxu, sevgi, paltar, musiqi zövqü, təhsil, bilik, düşüncə tərzi... Hətta uşaqların dünyaya gəlməsi, onların sayı da Vahid Dövlət tərəfindən tənzimlənir. Əlbəttə ki, bütün total cəmiyyətlərdə olduğu kimi ən üstün, toxunulmaz, ali və qüdrətli, ağıllı və səhvsiz bir Havadar da haradansa yuxarılardan bu “nömrə”ləri idarə edir. Tamamilə nizamlanmış cəmiyyətin dayaqları o qədər möhkəmdir, idarə etmək üçün lazım olan fikirlər beyinlərə o qədər dərindən yeridilib ki, nə vaxtsa kiminsə əsrlərlə oturuşmuş, cəmiyyətə yeridilmiş qaydaları dəyişmək istəyəcəyinə nəinki inam qalmayıb, hətta bu cür fikirləşən insanların
mövcudluğu da mümkün deyil. Amma... Yaşıl Divarın yanında, şüşə qapağın altında tarixi eksponat kimi qorunub saxlanan Qədim Evin qeyri-şəffaf divarları, dəhlizləri, qapıları arxasında nə isə baş verir. Yaşıl Divarın şüşəsi arxasından kiminsə vəhşi nəzərləri baş qəhrəmanın – D-503-ün, “İnteqral” ulduz gəmisinin İnşaatçısının yatmış yaddaşını yerindən tərpədir, təsadüfən (təsadüfənmi?) gəzintidə tanış olduğu İ-330 “nömrə”lərə məxsus olmayan qədim, vəhşi hissləri yerindən oynadır... Yevgeni Zamyatinin “Biz” romanının əsas sualı, yəqin ki, belə olmalıdır: “Sevgi bəşəriyyəti xilas edəcək, yoxsa tamamilə yer üzündən siləcək?” Sovet dövründə qadağan edilmiş, anti-utopiya janrının rəsmi olaraq başlandığı, insan şəxsiyyətinin bir “nömrə” səviyyəsinə endirildiyi “bərabərlər cəmiyyəti” haqqında yazılmış bu roman indi təkcə rus deyil, həm də XX əsr dünya ədəbiyyatının klassik əsərlərindən biri hesab olunur.