Sutinin son səfəri

Ralph Dutlinin “Soutines letzte Fahrt” (“Sutinin son səfəri”) romanı XX əsr modernist rəssamlığının parlaq, lakin faciəli taleli nümayəndələrindən biri olan Chaim Sutinin həyatının son saatlarını bədii təxəyyül və sənədli faktlarla birləşdirərək təsvir edir. Romanın mərkəzində 1943-cü ilin avqustunda, nasistlərin işğal etdiyi Fransada, Paris yaxınlığındakı bir klinikaya aparılan ağır xəstə, təqibdən gizlənən yəhudi əsilli rəssam dayanır. Ambulansla yola çıxan Sutin Parisə doğru ölümcül bir səfərə başlayır. Bu fiziki səfər eyni zamanda onun ömürlük sənət yolçuluğunun, daxili keşməkeşlərinin, köhnə xatirələrin, travmaların və ilhamın metaforik yığcam təcəssümünə çevrilir. Roman irreal və reallıq arasında, vaxt və məkan sərhədlərini pozaraq Sutinin keçmişinə enir – Belarusda keçirdiyi yoxsul uşaqlıq illəri, Parisin bohem dünyası, Modigliani ilə dostluğu, rəng və forma ilə apardığı çılğın təcrübələr və nəhayət, dövrün antisemitizm ab-havası və totalitarizmin ölümcül kölgəsi təsvir olunur. Ralph Dutlinin özü də şair və esseist olduğu üçün bu romanda sadəcə bioqrafik təhkiyə ilə kifayətlənmir. O, Sutinin sənətinə və ruh dünyasına bədii və poetik bir dərinliklə daxil olur. Romanda dil çoxqatlı, musiqili və zəngindir; rənglər və səslər, səssizlik və qışqırıq arasında bir ahəng var.